Dolar (USD)
17.964
Euro (EUR)
18.2727
Gram Altın
1026.57
BIST 100
0
02:17 İMSAK'A
KALAN SÜRE

06 Ağustos 2022

Soçi görüşmesi ve Tayvan krizi

Dünya ülkeleri küresel ekosistemin parçası olduğundan beri bir bölgede ortaya çıkan kriz tüm ülkeleri etkiliyor. İki yıllık pandemiden sonra Rusya, Ukrayna’ya girdi, tahıl krizi baş gösterdi, gıda fiyatları ve enflasyon aldı başını gitti. Şimdi de çip krizi dünyayı sarsmaya hazırlanıyor…

Geçen yıla kadar buğday ve ayçiçeği yağı ihtiyacının çoğunu Rusya ve Ukrayna karşılıyordu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın girişimleriyle tahıl yolu açılmasa, gelişmekte olan ülkeler bu kış açlığa mahkûm olacaktı. ABD ve Avrupa’nın yaptırımlarına karşı Rusya şimdi hammadde ve doğalgaz silahını kullanıyor. Savaşta ateşkes sağlanamazsa gaz krizi Avrupa’yı perişan etmeye başlar.

Son günlerde Tayvan krizini canlı izliyoruz. Çin’in küçücük Tayvan ile kavgası, dünya çip üretiminin yüzde 63’ünü yapan Tayvan’ı çıkmaza sokmak üzere... Çipin ham maddesi kum. Tayvan da kumu Çin’den alıyor. Çin, Tayvan’a uyguladığı ambargolara kumu da ekledi. Tayvan, kum bulamazsa koca koca çip fabrikaları duracak. Bunun sonucu olarak de otomobilden cep telefonuna, bilgisayardan beyaz eşyaya neredeyse tüm sektörlerde kriz baş gösterecek.

***

Kum, inşaat sektöründe de kullanılıyor, çip üretiminde, optik teknolojisinde de… Tayvan, 24 milyon nüfusa sahip küçük bir ülke. Mao’nun Çin’de komünist devrim yaptığı dönemde Çin’den kaçan milliyetçiler bu küçük adaya sığınmıştı. Ancak akıllıca yatırımlarla adayı dünya çip üretiminin ana üssü haline getirdiler.

Çip üretmek kolay bir iş değil. Roket teknolojisi bile ondan kolay. Mikroçip artık hayatımızın vazgeçilmez parçası, ancak çok hassas üretim aşamaları gerektiriyor. Pul kadar küçücük parçalar üzerinde yüz katmanlı işlemler yapılıyor. İçeride minik bir toz zerresi olsa yaptığınız iş boşa gidiyor. Çip fabrikasındaki hava, dışarıdan on bin kat daha temiz olmak zorunda.

Çip üretiminde yarı iletken olan kumdaki silikon kullanılıyor. Metal bir levha üzerine yerleştirilen elektronik devrelerden oluşuyor. Dünyanın en karmaşık teknolojisini gerektiriyor. Yatırımı da çok maliyetli… Pandemi döneminde baş gösteren çip krizi ülkelerin bu alanda yatırımı teşvik etmesi ile sonuçlandı. Ancak yatırım da zaman alıyor. TÜBİTAK’ın da başta savunma otomotiv sanayii, tüm alanlarda kullanılmak üzere yerli çip üretimine yönelik araştırma ve çalışmaları var.

***

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Soçi’de Putin ile görüşmesi, yeni gelişmelere gebe. 19 Temmuz’da Tahran’da yapılan görüşmeden sonra kısa sürede yapılan bu ikinci görüşme, dünyanın kaderini etkileyecek kararların temelini oluşturuyor. Suriye’nin kuzeyinde yapılacak operasyonu kolaylaştıracağı gibi Ukrayna’da ateşkesin de önünü açacaktır.

Suriye’den ABD’nin çıkarılması, Türkiye ve Rusya başta olmak üzere tüm Orta Doğu ülkelerinin menfaatinedir. ABD’nin PKK/YPG kartını tamamen elinden almanın zamanı gelmiştir. Putin’in Esed’e desteği Akdeniz’de elde ettiği üslerle bağlantılıdır. Akkuyu Nükleer Santrali, iki ülkenin ortak projesi olarak en güçlü bağ haline geliyor.

Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin yeni atılımları ve doğalgaz bulması, Yunanistan’ı geri plana iteceği gibi, Avrupa’nın da ümidi olacaktır. Türkiye, savunma ve uzay sanayiinden sonra çip ve optik teknolojisine de girerek yeni teknolojilerin önünü açmalıdır. Türk insanının zenginleşmesinin yolu, kumu inşaat değil çip üretiminde kullanmasından geçiyor.