29 Mayıs 2017 Pazartesi 10:24
Okçuluk bir İslam sanatıdır

SÖYLEŞİ: ÖZLEM DOĞAN

İstanbul sokaklarında özellikle tarihi kadim semtlerinde dolaşırken Osmanlı'nın yadigârı eserlerin varlığı insana ayrı bir huzur verir, tıpkı Eyüp Sultan gibi. Eyüp Sultan hazretleri ileri yaşlarına rağmen cihaddan vazgeçmemiş, Müslüman orduyla fethetmek için yola çıktığı İstanbul yakınlarında hastalanıp vefat etmişti. Bunu bilen Fatih Sultan Mehmet, 1453 tarihinde büyük ordusuyla İstanbul önüne geldiği zaman Eyüp Sultan hazretlerinin kabrini bulmayı aklına koymuştu. Çeşitli rivayetlerde anlatıldığı üzere mübarek sahabenin mezarını buldu ve burada şehrin ilk külliyesi oluşturuldu. İşte o mübarek sahabenin türbesinin bulunduğu Eyüp, Osmanlı'nın tüm izlerini bünyesinde taşıyor. Eyüp'ün manevi havasının süslediği mekânlardan biri de Eyüp Camii doğusunda, Bostan iskelesi Sokağı üzerinde, Pertev Paşa Türbesi arasında ve Mihrişah Valide Sultan Türbesi karşısında olup bugün mezarlıklar arasında kalan Mihrişah Valide Sultan Sıbyan Mektebi'dir. Karşısındaki imaret, türbe ve sebil ile birlikte 1795 yılında yaptırılan bu eski yapıda şu an geleneksel Türk sanatları icra ediliyor. Bahçesindeki Osmanlıca mezarların kitabeleri ders olarak okutuluyor, ebru sanatı tüm renkleriyle suya nakşedilirken tarihimizde büyük bir yeri olan okçuluk da talebelere eğitim olarak veriliyor. Güzel bir Mayıs ikindisinde Sıbyan Mektebi'nde talebelerine okçuluk talimi yaptırırken rastladığım Eyüp Sultan Okçuluk Takımı spor eğitmeni Neslihan Candan'la okçuluk üzerine konuştuk. 

 

Okçuluk tüm sanatların üzerinde

Birçok uygarlık tarafından kullanılmış olan kadim bir savaş tekniği olan okçuluğu nasıl tanımlıyorsunuz?

Peygamberimizin, hakkında kırktan fazla hadis-i şerifinin olduğu okçuluk bir İslam sanatıdır ve diğer tüm sanatların üzerindedir. Savaşlarda kullanılan silahlar düşmana cihat niyetiyle atıldığı zaman oku, topu, tüfeği hatta tükürüğü kul değil, Allah hedefe ulaştırmış oluyor.

 

Okçulukta üstat olarak kabul ettiğiniz bir isim var mı?

Bizim pirimiz Okçular Tekkesi'nin şeyhi Şeyh Hamdullah'tır. Fatih Sultan Mehmet Okçular Tekkesi'ni vakfettiğinde aynı zamanda hattatların da şeyhi olan Şeyh Hamdullah, tüm hattatların okçuluk sanatıyla meşgul olmasını istemiştir. Bu yüzden tekkede onların şeyhliğini yapmıştır.

 

 

Kadim usulü bozmuyoruz

Şeyh Hamdullah'ın okçulukla ilgili öne çıkan bir felsefesi var mı?

Şeyh Hamdullah, ‘Ben hattatlıkta feraceyi üzerime giydim oturdu ama okçulukta sadece tene yapışabildim' demiştir. Buradan anlıyoruz ki okçuluk sanatların üzerinde bir sanat. Okçuluğun da bir sistem ve usulü var. Bu işi biz de o tarihi yönüyle ele alıyoruz, kadim usulü bozmuyoruz.

 

 

Kadim bir spor ya da savaş sanatı olarak adlandırabileceğimiz okçuluğun Osmanlı döneminden kalma bir öğretisi var mı?

  1. Osmanlı Padişahı II. Mahmut, dünyanın her yerindeki okçuluk kitaplarını toplattırıp okçuluğun tarihi ve felsefi yönünü araştırtarak Mustafa Kani Bey'e Okçuluk Kitabı olan ‘Telhis-i Resailat-ı Rumat'ı yazdırmıştır. Ben de başta imam hatipler olmak üzere gençlere okçuluğun amacını, felsefesini anlatmaya çalışıyorum. Gençlere bunları anlatmak lazım ki okçuluk sanatına ilgi duysunlar ve severek yapsınlar. Bizde hobi anlayışı yok. Zira Müslümanın boş vakti olmaz.

 

Okçuluğun da sırları var

Osmanlı'nın en önemli savaş sanatlarından biri olan okçulukla ilgili araştırmalarınızda İslam dinindeki yerine de vakıf oldunuz mu?

Peygamberimiz hadisinde ‘Okçuluğu öğretin' diyor. Ben de bu hadisten yola çıkarak eğitimini aldığım okçuluğu yaşam şekline dönüştürdüm. Başladığımızda bırakmak gibi bir lüksümüz de yok. Çünkü bu sanatın da kendi içinde sırları var. Sır kelimesi insanda bir ilgi ve alaka uyandırıyor. Ayrıca kıymetli şeylerin sırları olur. Bu sırları herkese öğretmek yasak. Özellikle teknik sırlar gayri Müslimlere; Mecusilere, Zerdüştlere ve gönlü olmayanlara verilmez.

 

Okçuluğun en temel ilkeleri nedir?

Sahabeler bir ayeti kerimeyi önce hayatlarına tatbik edip, içselleştirip ondan sonra hıfzedip yazarlarmış. Biz de okçuluğu içselleştirip yola devam ettik. Ok atmak, sadece oku fırlatmak değildir. Nasıl konuşman gerektiğinden nasıl bir beslenme alışkanlığına sahip olman gerektiğini bile öğrenmen gerekiyor.  Bu yüzden okçunun ahlakını terbiye etmek için yanına bir mihmandar verilir.

 

Söz tohumdur

Siz de talebelerinize mihmandarlık yapıyorsunuz o halde…

İslam fıkhında eşya hakkı büyüktür. Bu yüzden talebelerim özellikle yaylarına büyük hürmet gösterir. Yayı kurmadan önce iç kısmını dervişler gibi öperiz ve kurarken okunan dualarımızı ederiz. Söz tohumdur. Yayı boz değil, yayı boşalt deriz. Davranışlar kelimelere göre yol alır. Ben de talebelerime okçuluğun felsefesini öğretmeye çalışıyorum.

 

 

Bir sanat olarak adlandırdığınız okçuluğun aynı zamanda insan psikolojisi üzerinde de bir etkisi olduğunu düşünüyor musunuz?

Çocukların psikolojik gelişimine de faydası çok. Sessiz sakin içine kapanık, cesaret edip toplulukta konuşamayan öğrencilerim zaman geçtikçe hem duruşunu düzeltti hem de özgüveni yerine geldi. Aileler de bu değişimi fark ediyor ve çocuklarını derslere düzenli bir şekilde getiriyor.

 

En büyük şart samimiyet

Okçuluk sanatına başlamaya nasıl karar verdiniz?

Sahabelerden Sa'd bin Ebî Vak­kas'ın okçuların piri olduğunu öğrendiğim an okçu olmaya karar verdim. Hz. Sa'd ilk oku atan ve ilk müşriği öldüren sahabedir. Okçuluk hak edene verilir. Bir kişi eski okçu da olsa, hak ona verilmemişse birinci olamaz, başarı kat edemez. Bu sanatta samimiyet en büyük şart.

 

Osmanlı'nın okçulukta zirvede yer almasının nedeni nedir sizce?

İşini severek yapan insan onu sanata dönüştürür.  Talim yaparken ok atışına bile meşk diyoruz. Aşk varsa meşk de vardır. Osmanlı, okçuluğu sanata dönüştürdüğü için başarısı savaşlara da yansımıştır. Alman bir tarihçi ‘Biz Osmanlı'nın kullandığı tekniği yüzyıllar sonra bile çözemedik, o teknolojiyi anlayamadık' der. Alman tarihçinin açıklayamadığı teknoloji; mana ve iman gücüdür. Maalesef bu büyük kültür mirasını devam ettiremedik. Pragmatik düşünce tarzı bizi manadan kopardı. Maddiyat çoğalınca maneviyat azaldı.

 

Müsabakalara gençlerin ilgisi büyük

Bize geçmişten miras kalan, unutulmaya yüz tutmuşken yeniden canlandırılmaya çalışılan bu sanata günümüzde gençler ilgi duyuyor mu?

Gençlerin okçuluk müsabakalarına ilgisi büyük ve müsabakalarımız çok renkli geçiyor. Biz de kullanılan argüman çok olduğu için oldukça ilgi görüyoruz. Okçuluk sanatının kaliteli yapılmasını istiyoruz. Çünkü bu bizim geçmişimiz, sanatımız, kültürümüz. Abdestsiz ok atılmadığı bir dönemden bugün okçuluğun bir uğraş olarak görüldüğü döneme geçtik. Bu işin amacını tam olarak zihinlerde oturtamazsak çıtayı yukarı taşıyamayız.


Son Güncelleme: 29.05.2017 10:24
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.